de Oude Knegt

Het college van burgemeester en wethouders in Castricum is teruggekomen op het voornemen om de Oude Knegt van de gemeentelijke monumentenlijst te schrappen.

Omdat de molen na de brand in de oudejaarsnacht van 2000 op 2001 vrijwel geheel verwoest werd, zou de historische waarde van de herbouwde molen onvoldoende zijn voor een voorzetting de beschermde status.

De Suam maakte bezwaar omdat in de Oude Knegt oude onderdelen zijn hergebruikt, historisch verantwoord herbouwd is en omdat de molen als cultureel erfgoed beeldbepalend genoemd mag worden voor Akersloot.

Hieronder de brief van de Suam aan de gemeente:

Aan het college van burgemeester en wethouders van Castricum
Postbus 1301
1900BH Castricum 

Datum:          20 september 2007
Onderwerp:    Voorlopig vaststellen register beschermde gemeentelijke monumenten
Uw kenmerk:  UI 07/04596
cc:                 H.C.P.Venema, T.Visser 

Geacht college, 

In een brief van eind juli aan ons bestuur schrijft het college dat de gemeente het voornemen heeft een advies te volgen om de molen De Oude Knegt in Akersloot van de monumentenlijst af te voeren. Vooruitlopend op definitieve besluitvorming stelt u ons in de gelegenheid hierover ‘een zienswijze’ te geven.

Onder de noemer ‘verdere procedure’ schrijft het college dat we afzonderlijk worden geïnformeerd over een definitief besluit. In een aansluitende zin staat letterlijk dat wij binnen zes weken na de brief over het definitief intrekken bezwaar kunnen aantekenen. Na contact met de heer Harry Venema is ons gebleken dat ‘de zienswijze’ en een eventueel bezwaar twee zaken zijn die los van elkaar staan.

De ‘zienswijze’ had al in uw bezit moeten zijn. Door vakanties van bestuursleden bij de Suam en misinterpretatie van de procedure hebben we niet op tijd gereageerd. Gezien het grote belang dat wij aan de zaak hechten, verzoeken we het college alsnog toe te staan een formele reactie te geven op het plan De Oude Knegt haar monumentale status te ontnemen.

Uit de brief van het college blijkt dat De Oude Knegt op twee van de vijf toetsingscriteria niet voldoet aan de eisen. Daarbij gaat het om (1. Gaafheid, (2. Bouwkundige Staat, (3. Informatiewaarde, 4). Unieke waarde en (5. Cultuurhistorische waarde.  Hoewel we nog niet beschikken over de zogenoemde ‘redengevende beschrijving’ willen we in algemene zin alvast aangeven waarom wij als eigenaar van mening zijn dat De Oude Knegt de status gemeentelijk monument niet zonder reden is toegekend.

Over de onder 1. en 2. genoemde criteria hoeft geen discussie te worden gevoerd. Wat informatiewaarde betreft willen we erop wijzen dat we spreken over een in bedrijf zijnde korenmolen, waar het publiek wekelijks kennis kan nemen van de ambachtelijke manier waarop graan tot meel wordt gemalen. Op een volstrekt unieke en authentieke wijze. In een oorspronkelijke omgeving met originele hulpmiddelen.

In de molen vinden zeer regelmatig excursies plaats en wordt aanschouwelijk onderwijs gegeven aan schoolklassen uit onze eigen gemeente. Bezoekers worden geïnformeerd over de ontstaansgeschiedenis van het dorp en de rol die de molens daarin altijd hebben gespeeld. De tastbare aanwezigheid van de molen en alles wat daarbij hoort vertegenwoordigt ook in die zin een stuk onvervangbaar cultureel erfgoed.

Uit een contact met de heer Harry Venema begrijpen wij dat de verplaatsing van de molen, de herbouw na de brand en wijzigingen in het ontwerp als negatieve kwalificaties zijn aangemerkt door de commissies die de monumentale waarde hebben mogen beoordelen.

Verplaatsing en verbouwingen van molens was in de geschiedenis eerder regelmaat dan uitzondering. Dat gebeurt ook met andere monumenten. De accijnstoren in Alkmaar is uitgeweken voor het verkeer, de platgebombeerde monumentale stad Ieper in België is compleet herbouwd. De Oude Knegt was in verval geraakt en door omringende bebouwing in de knel gekomen.

Bij herbouw is toen in overleg en op advies van de gemeente besloten de restauratie een paar honderd meter noordelijker uit te voeren. Wel volgens het bestaande ontwerp en met de originele maatvoering. Na de fatale brand in 2001 zijn bouwbestekken gebruikt om de molen zo authentiek mogelijk te herbouwen. Met originele materialen en volgens ambachtelijke tradities.

Dat is zeer zorgvuldig gebeurd. Door deskundige vakmensen uit de monumentenbouwwereld. Uit de oude verbande molen zijn zoveel mogelijk restanten hergebruikt. Zoals enkele kelderbalken, het ijzer en beslagwerk, de as en de roeden. De aanpassingen die werden doorgevoerd hebben in onze beleving de monumentale waarde geen geweld aangedaan.

De veranderingen, zoals het verlengen van de wieken, hebben te maken gehad met een verbetering van de bedrijfsvoering. Ook in de historie van De Oude Knegt werden regelmatig aanpassingen verricht om de molen beter te kunnen laten draaien.

Voor veel bewoners en bezoekers van ons dorp is De Oude Knegt een monument dat de herinnering aan de geschiedenis levend houdt. Al decennia doen we mee aan de Nationale Monumentendagen. Een jaarlijks terugkerend evenement dat veel mensen trekt.

Het kan toch niet zo zijn dat nu alles er zo mooi bij staat, ons gemeentebestuur besluit dat De Oude Knegt geen aanspraak meer kan maken op de status van gemeentelijk monument. Wat ons betreft beantwoordt de molen in min of meerdere mate aan alle genoemde criteria.

Het voornemen De Oude Knegt van de gemeentelijke monumentenlijst te schrappen heeft voor veel onrust gezorgd onder de groep vrijwilligers die daar elke week in Akersloot mee bezig is. Het plan wordt als een diskwalificatie van hun werk beschouwd. Immers ze hebben zich bij de herbouw juist laten leiden door het doel de monumentale status te behouden.

Wat beoogt de gemeentelijke monumentenlijst. In onze beleving vooral het behoud en de bescherming van onroerend goed dat een historische betekenis en waarde heeft voor de gemeente en een levende herinnering is aan een stuk karakteristieke historie. Dat is De Oude Knegt. Daarom vragen wij u als eigenaar van de enige nog bestaande korenmolen in Groot Castricum af te zien van het plan De Oude Knegt haar monumentstatus te ontnemen.

Met een vriendelijke groet,
Jan Ursem, voorzitter Stichting Uitgeester en Akersloter Molens
Molenweg 12
1911BS Uitgeest